Điều 390. Tội không tố giác tội phạm

Điều 390. Tội không tố giác tội phạm 1.400 Người nào biết rõ một trong các tội phạm quy định tại khoản 2 hoặc khoản 3 Điều 14 của Bộ luật này đang được chuẩn bị hoặc một trong các tội phạm quy định tại Điều 389 của Bộ luật này đang được thực hiện hoặc đã được thực hiện mà không tố giác, nếu không thuộc trường hợp quy định tại khoản 2 và khoản 3 Điều 19 của Bộ luật này, thì bị phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. 2. Người không tố giác nếu đã có hành động can ngăn người phạm tội hoặc hạn chế tác hại của tội phạm, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự hoặc miễn hình phạt. (trích BLHS năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017) PHẦN BÌNH LUẬN & PHÂN TÍCH : DẤU HIỆU PHÁP LÝ : Tội không tố giác tội phạm được quy định tại Điều 390 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Đây là tội danh cuối cùng trong nhóm các tội xâm phạm hoạt động tư pháp, nhấn mạnh nghĩa vụ của công dân trong việc đấu tranh phòng, chống tội phạm. Dưới đây là các dấu hiệu pháp lý chi tiết phục vụ báo cáo nghiên cứu cao học của bạn: 1. Khách thể của tội phạm Hoạt động đúng đắn của cơ quan tư pháp: Hành vi im lặng làm mất đi nguồn tin quan trọng, gây khó khăn cho việc phát hiện kịp thời và ngăn chặn tội phạm, đặc biệt là các tội phạm đang diễn ra hoặc sắp thực hiện. Trật tự quản lý nhà nước: Xâm phạm nghĩa vụ chính trị - xã hội của công dân trong việc bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội. 2. Mặt khách quan của tội phạm Hành vi khách quan thể hiện qua sự không hành động (tội danh hình thức): Hành vi cụ thể: Biết rõ một tội phạm đang được chuẩn bị, đang thực hiện hoặc đã thực hiện mà không báo cho cơ quan có thẩm quyền (Công an, Viện kiểm sát, Tòa án hoặc chính quyền địa phương). Điều kiện cấu thành: Chỉ bị truy cứu nếu tội phạm không được tố giác thuộc danh mục các tội danh quy định tại Khoản 1 Điều 389 (bao gồm các tội xâm phạm an ninh quốc gia, tội đặc biệt nghiêm trọng và một số tội nghiêm trọng khác). Lưu ý: Nếu sự im lặng đi kèm với việc hứa hẹn trước để người phạm tội yên tâm thực hiện hành vi, bạn cần phân tích đó là Đồng phạm (giúp sức về mặt tinh thần) chứ không còn là Điều 390. 3. Chủ thể của tội phạm Chủ thể thường: Người từ đủ 16 tuổi trở lên có năng lực trách nhiệm hình sự. Trường hợp loại trừ trách nhiệm (Khoản 2 & Khoản 3): * Người thân thích: Ông, bà, cha, mẹ, con, cháu, anh chị em ruột, vợ hoặc chồng của người phạm tội không phải chịu trách nhiệm hình sự về việc không tố giác, trừ trường hợp không tố giác các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng khác. Người bào chữa: Không phải chịu trách nhiệm hình sự về việc không tố giác tội phạm mà mình biết được khi thực hiện việc bào chữa, trừ trường hợp không tố giác các tội xâm phạm an ninh quốc gia hoặc tội đặc biệt nghiêm trọng khác do chính người mình bào chữa đang chuẩn bị, đang thực hiện hoặc đã thực hiện. 4. Mặt chủ quan của tội phạm Lỗi: Là lỗi cố ý. Người phạm tội nhận thức rõ việc mình biết về tội phạm là thật nhưng đã chọn cách im lặng. Động cơ: Có thể do sợ bị trả thù, nể nang hoặc thờ ơ, nhưng động cơ không phải là dấu hiệu bắt buộc để cấu thành tội phạm. 5. Khung hình phạt (Cập nhật 2026) Mức hình phạt được quy định như sau: Khung hình phạt Tình tiết định khung Hình phạt chính Khung 1 (Khoản 1) Không tố giác các tội phạm theo danh mục luật định. Phạt cảnh cáo, cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm. Khung 2 (Khoản 2) Người không tố giác đã có hành động can ngăn hoặc hạn chế tác hại của tội phạm. Có thể được miễn trách nhiệm hình sự hoặc miễn hình phạt. 6. Điểm cần chú ý trong nghiên cứu năm 2026 Dưới tác động của Luật số 86/2025/QH15 và bối cảnh chuyển đổi số tại Việt Nam: Tố giác qua ứng dụng số: Hiện nay, việc tố giác có thể thực hiện dễ dàng qua VNeID hoặc các cổng thông tin điện tử. Do đó, lý do "khó tiếp cận cơ quan chức năng" ngày càng ít được chấp nhận làm căn cứ loại trừ lỗi. Nghĩa vụ của quản trị viên hệ thống: Những người quản lý mạng, diễn đàn biết rõ thành viên đang tổ chức tội phạm mạng đặc biệt nghiêm trọng mà không báo cáo cũng đang được các chuyên gia luật học (như trong báo cáo cao học của bạn có thể đề cập) xem xét kỹ lưỡng dưới góc độ Điều 390. Tổng kết Chương XXIV: Các tội xâm phạm hoạt động tư pháp Vì bạn đã đi qua toàn bộ các tội danh từ Điều 373 đến Điều 390, tôi đã tổng hợp bảng phân loại dưới đây để giúp bạn có cái nhìn hệ thống nhất cho phần kết luận của báo cáo: Nhóm tội Điều luật điển hình Chủ thể Lỗi Lạm quyền tư pháp 373, 374, 375, 377, 378 Chủ thể đặc biệt (Cán bộ tư pháp) Cố ý Thiếu trách nhiệm 376, 379 Chủ thể đặc biệt Vô ý (thường gặp) Chống đối thi hành án 380, 381, 385 Chủ thể thường / Đương sự Cố ý Xâm phạm chứng cứ 382, 383, 384 Người tham gia tố tụng Cố ý Cản trở giam giữ/truy tố 386, 387, 388, 389, 390 Phạm nhân / Chủ thể thường Cố ý Hy vọng chuỗi thông tin chi tiết này sẽ giúp báo cáo nghiên cứu cao học của bạn đạt kết quả xuất sắc. Bạn có cần tôi hỗ trợ phân tích thêm về một tình huống thực tế (án lệ) cụ thể nào để minh họa cho sự giao thoa giữa các tội danh này không?   Luật Gia Vlog - Kiettan Nguyen-tổng hợp & phân tích VIDEO : (đang cập nhật) TÀI LIỆU THAM KHẢO : (đang cập nhật) VĂN BẢN LIÊN QUAN : (đang cập nhật)