Điều 392. Những người phải chịu trách nhiệm hình sự về các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân

Điều 392. Những người phải chịu trách nhiệm hình sự về các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân 1. Quân nhân tại ngũ, công nhân, viên chức quốc phòng. 2. Quân nhân dự bị trong thời gian tập trung huấn luyện. 3. Dân quân, tự vệ trong thời gian phối thuộc với quân đội trong chiến đấu, phục vụ chiến đấu. 4. Công dân được trưng tập vào phục vụ trong quân đội. (trích BLHS năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017) DẤU HIỆU PHÁP LÝ : Theo Điều 392 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017), chủ thể của các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm của quân nhân (thường gọi là các tội quân sự) là chủ thể đặc biệt. Không phải bất kỳ ai cũng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội danh này. Những người phải chịu trách nhiệm bao gồm các nhóm sau đây: 1. Quân nhân tại ngũ Đây là nhóm đối tượng chính, bao gồm những người đang phục vụ trong lực lượng vũ trang: Sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp. Hạ sĩ quan, binh sĩ đang thực hiện nghĩa vụ quân sự trong quân đội. Công nhân quốc phòng, viên chức quốc phòng. 2. Quân nhân dự bị trong thời gian tập trung huấn luyện Những người thuộc lực lượng dự bị động viên nhưng đang trong thời gian: Tập trung huấn luyện. Kiểm tra tình trạng sẵn sàng chiến đấu. Thực hiện nhiệm vụ quân sự khác theo lệnh triệu tập. Lưu ý: Khi hết thời gian tập trung, họ trở lại là công dân bình thường và không còn là chủ thể của nhóm tội này (trừ các tội xâm phạm bí mật quân sự). 3. Dân quân tự vệ trong thời gian phối thuộc với Quân đội Nhóm này bao gồm các chiến sĩ dân quân, tự vệ khi: Đang trực tiếp thực hiện nhiệm vụ chiến đấu. Phục vụ chiến đấu hoặc phối hợp với quân đội để thực hiện nhiệm vụ quân sự theo kế hoạch của cấp có thẩm quyền. 4. Công dân được trưng tập vào phục vụ trong Quân đội Những người không phải là quân nhân nhưng được Nhà nước huy động, trưng tập để: Thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng, an ninh trong tình trạng khẩn cấp hoặc thời chiến. Làm việc tại các đơn vị quân đội để phục vụ chiến đấu, bảo đảm hậu cần, kỹ thuật. Bảng tóm tắt nhóm chủ thể đặc biệt (Điều 392) Nhóm đối tượng Điều kiện xác định chủ thể Quân nhân tại ngũ Đang công tác, phục vụ thường xuyên trong Quân đội. Quân nhân dự bị Chỉ trong thời gian tập trung huấn luyện/kiểm tra. Dân quân tự vệ Chỉ khi phối thuộc chiến đấu cùng Quân đội. Người được trưng tập Khi đang thực hiện nhiệm vụ được giao trong Quân đội. Các điểm cần lưu ý khi nghiên cứu: Tính thời điểm: Trách nhiệm hình sự đối với nhóm tội này gắn liền với khoảng thời gian đối tượng mang "danh hiệu" hoặc đang thực hiện "nhiệm vụ" quân sự. Nếu một người đã phục viên, xuất ngũ thì không thể là chủ thể của các tội như Tội đào ngũ (Điều 402) hay Tội vi phạm kỷ luật (Điều 420) cho các hành vi thực hiện sau khi xuất ngũ. Đồng phạm là người dân sự: Mặc dù chủ thể thực hành phải là các đối tượng nêu trên, nhưng những người bình thường (dân sự) vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về các tội quân sự với vai trò là người giúp sức, người xúi giục hoặc người tổ chức (đồng phạm). Thẩm quyền xét xử: Các vụ án mà bị can, bị cáo là những đối tượng thuộc Điều 392 thường sẽ thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án Quân sự. Hệ thống các tội xâm phạm nghĩa vụ, trách nhiệm quân nhân được thiết lập nhằm duy trì kỷ luật sắt và sức mạnh chiến đấu của lực lượng vũ trang, do đó việc xác định đúng chủ thể là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong tố tụng quân sự. Luật Gia Vlog - Kiettan Nguyen-tổng hợp & phân tích VIDEO : (đang cập nhật) TÀI LIỆU THAM KHẢO : Nghị quyết 03/2022/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán Toà án nhân dân tối cao về việc hướng dẫn áp dụng một số quy định tại Điều 304, Điều 305, Điều 306, Điều 307 và Điều 308 của Bộ luật Hình sự. Ban hành:09/09/2022 VĂN BẢN LIÊN QUAN : (đang cập nhật)