Điều 290. Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản

Điều 290. Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản 1. Người nào sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông hoặc phương tiện điện tử thực hiện một trong những hành vi sau đây, nếu không thuộc một trong các trường hợp quy định tại Điều 173 và Điều 174 của Bộ luật này, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm: a) Sử dụng thông tin về tài khoản, thẻ ngân hàng của Cơ quan, tổ chức, cá nhân để chiếm đoạt tài sản của chủ tài khoản, chủ thẻ hoặc thanh toán hàng hóa, dịch vụ; b) Làm, tàng trữ, mua bán, sử dụng, lưu hành thẻ ngân hàng giả nhằm chiếm đoạt tài sản của chủ tài khoản, chủ thẻ hoặc thanh toán hàng hóa, dịch vụ; c) Truy cập bất hợp pháp vào tài khoản của cơ quan, tổ chức, cá nhân nhằm chiếm đoạt tài sản; d) Lừa đảo trong thương mại điện tử, thanh toán điện tử, kinh doanh tiền tệ, huy động vốn, kinh doanh đa cấp hoặc giao dịch chứng khoán qua mạng nhằm chiếm đoạt tài sản; đ) Thiết lập, cung cấp trái phép dịch vụ viễn thông, internet nhằm chiếm đoạt tài sản. 2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 07 năm: a) Có tổ chức; b) Phạm tội 02 lần trở lên; c) Có tính chất chuyên nghiệp; d) Số lượng thẻ giả từ 50 thẻ đến dưới 200 thẻ; đ) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng; e) Gây thiệt hại từ 50.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng; g) Tái phạm nguy hiểm. 3. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm: a) Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng; b) Gây thiệt hại từ 300.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng; c) Số lượng thẻ giả từ 200 thẻ đến dưới 500 thẻ. 4. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm: a) Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên; b) Gây thiệt hại 500.000.000 đồng trở lên; c) Số lượng thẻ giả 500 thẻ trở lên. 5. Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm hoặc tịch thu một phần hoặc toàn bộ tài sản. (trích BLHS năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017) PHẦN BÌNH LUẬN & PHÂN TÍCH : DẤU HIỆU PHÁP LÝ : Tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản theo Điều 290 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) là tội danh đặc trưng nhất trong nhóm tội phạm công nghệ cao, xử lý các hành vi dùng thủ đoạn gian lận trên không gian mạng để lấy tiền hoặc tài sản. Dưới đây là 4 dấu hiệu pháp lý chi tiết: 1. Khách thể của tội phạm Đối tượng xâm phạm: Quan hệ sở hữu tài sản (tương tự các tội trộm cắp, lừa đảo truyền thống) và trật tự quản lý, an toàn thông tin mạng. Hệ quả: Gây thiệt hại trực tiếp về tài chính cho cá nhân, tổ chức, đồng thời làm giảm niềm tin của người dùng vào các dịch vụ thanh toán trực tuyến và thương mại điện tử. 2. Mặt khách quan của tội phạm Hành vi khách quan bao gồm một trong các thủ đoạn sau để chiếm đoạt tài sản: Sử dụng thông tin thẻ ngân hàng: Lấy cắp hoặc mua bán thông tin thẻ để thanh toán hàng hóa, dịch vụ hoặc rút tiền. Lừa đảo trong thương mại điện tử/kinh doanh đa cấp: Thiết lập hệ thống ảo, website giả mạo để huy động vốn hoặc bán hàng không có thật. Tấn công, xâm nhập trái phép: Hack vào tài khoản ngân hàng, ví điện tử để chuyển tiền trái phép. Thiết lập các điểm truy cập mạng, website giả mạo (Phishing): Để thu thập thông tin tài khoản của người dùng nhằm chiếm đoạt. Trúng thưởng ảo, tin nhắn rác: Gửi tin nhắn lừa đảo về việc trúng thưởng hoặc yêu cầu nạp tiền để nhận quà. Lưu ý về cấu thành: Đây là tội phạm có cấu thành vật chất. Hành vi chỉ bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi giá trị tài sản chiếm đoạt từ 2.000.000 đồng trở lên (hoặc dưới 2 triệu nếu đã bị xử phạt hành chính hoặc gây ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự). 3. Chủ thể của tội phạm Cá nhân: Người từ đủ 16 tuổi trở lên có năng lực trách nhiệm hình sự. Pháp nhân thương mại: Không phải chịu trách nhiệm hình sự đối với tội danh này (không quy định trong Điều 444). 4. Mặt chủ quan của tội phạm Lỗi: Cố ý trực tiếp. Người phạm tội hoàn toàn nhận thức được hành vi dùng công nghệ để lấy tiền là trái pháp luật nhưng vẫn thực hiện. Mục đích: Chiếm đoạt tài sản là dấu hiệu bắt buộc. Nếu chỉ xâm nhập để xem dữ liệu (Điều 289) hoặc làm hỏng hệ thống (Điều 287) mà không có ý định lấy tiền thì không cấu thành tội này. Bảng tóm tắt khung hình phạt (Cá nhân) Khung Hình phạt chính Tình tiết định khung điển hình Khoản 1 Cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc tù 06 tháng - 03 năm Chiếm đoạt từ 2 - dưới 50 triệu đồng. Khoản 2 Tù từ 02 - 07 năm Có tổ chức; Tái phạm nguy hiểm; Chiếm đoạt 50 - dưới 200 triệu; Dùng thủ đoạn chuyên nghiệp. Khoản 3 Tù từ 07 - 12 năm Chiếm đoạt 200 - dưới 500 triệu; Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự. Khoản 4 Tù từ 12 - 20 năm Chiếm đoạt tài sản trị giá 500 triệu đồng trở lên. Phân biệt Điều 290 với Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (Điều 174): Đây là điểm thường gây nhầm lẫn trong thực tiễn xét xử: Điều 174: Dùng lời nói, giấy tờ giả... để làm nạn nhân tin tưởng và tự nguyện bàn giao tài sản cho kẻ lừa đảo (ngoài đời thực). Điều 290: Dùng công nghệ là công cụ chính. Nạn nhân có thể không hề hay biết (bị hack tài khoản) hoặc bị đánh lừa qua giao diện kỹ thuật để kẻ phạm tội tự thực hiện lệnh chuyển tiền/chiếm đoạt trên hệ thống. Câu hỏi ôn tập dành cho bạn: Nếu một người lập trang web bán hàng giả, sau khi khách chuyển tiền cọc thì khóa web và biến mất. Theo bạn, hành vi này nên bị truy tố theo Điều 174 (Lừa đảo) hay Điều 290 (Sử dụng mạng...)? (Tôi có thể giúp bạn giải đáp tình huống này dựa trên các Nghị quyết hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán nếu bạn quan tâm). Luật Gia Vlog - Kiettan Nguyen-tổng hợp & phân tích VIDEO : (đang cập nhật) TÀI LIỆU THAM KHẢO : (đang cập nhật) VĂN BẢN LIÊN QUAN : (đang cập nhật)