Điều 7. Hiệu lực của Bộ luật Hình sự về thời gian【BLHS năm 2015 và Sửa đổi, bổ sung 2017】

Điều 7. Hiệu lực của Bộ luật Hình sự về thời gian 1. Điều luật được áp dụng đối với một hành vi phạm tội là điều luật đang có hiệu lực thi hành tại thời điểm mà hành vi phạm tội được thực hiện. 2. Điều luật quy định một tội phạm mới, một hình phạt nặng hơn, một tình tiết tăng nặng mới hoặc hạn chế phạm vi áp dụng án treo, miễn trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, xóa án tích và quy định khác không có lợi cho người phạm tội, thì không được áp dụng đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành. 3. Điều luật xóa bỏ một tội phạm, một hình phạt, một tình tiết tăng nặng, quy định một hình phạt nhẹ hơn, một tình tiết giảm nhẹ mới hoặc mở rộng phạm vi áp dụng án treo, miễn trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, tha tù trước thời hạn có điều kiện, xóa án tích và quy định khác có lợi cho người phạm tội, thì được áp dụng đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành.   【Văn bản hợp nhất 01/VBHN-VPQH 2017 Bộ luật Hình sự】 Văn bản hướng dẫn: Nghị quyết 01/2016/NQ-HĐTP Hướng dẫn áp dụng một số quy định tại khoản 3 Điều 7 Bộ luật hình sự số 100/2015/QH13. Nghị quyết số 41/2017/QH14 ngày 20/6/2017 của Quốc hội hướng dẫn về việc thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 DẤU HIỆU PHÁP LÝ : Hiệu lực của Luật Hình sự theo thời gian là một trong những nguyên tắc quan trọng nhất để đảm bảo tính công bằng: Người dân chỉ bị trừng phạt bởi những đạo luật đang có hiệu lực tại thời điểm họ thực hiện hành vi. Dưới đây là 3 nội dung cốt lõi về hiệu lực theo thời gian theo quy định tại Điều 7 Bộ luật Hình sự 2015: 1. Nguyên tắc chung: Hiệu lực hiện hành (Khoản 1 Điều 7) Điều luật được áp dụng đối với một hành vi phạm tội là điều luật đang có hiệu lực thi hành tại thời điểm hành vi đó được thực hiện. Thời điểm thực hiện hành vi: Là lúc người phạm tội thực hiện các hoạt động nguy hiểm cho xã hội (không phụ thuộc vào thời điểm hậu quả xảy ra). Ví dụ: Nếu bạn thực hiện hành vi vào ngày 15/05 và một đạo luật mới có hiệu lực vào ngày 20/05, bạn sẽ bị xét xử theo luật cũ (luật đang có hiệu lực vào ngày 15/05). 2. Nguyên tắc không có hiệu lực hồi tố (Cấm hồi tố) (Khoản 2 Điều 7) Luật Hình sự thường không áp dụng ngược trở lại đối với những hành vi đã xảy ra trước khi luật đó có hiệu lực, nếu luật mới làm tình trạng của người phạm tội nặng hơn. Mục đích: Để người dân có thể tiên liệu được hậu quả pháp lý từ hành vi của mình. Không thể kết tội một người hôm nay vì một hành vi mà ngày hôm qua vẫn còn là hợp pháp. 3. Ngoại lệ: Hiệu lực hồi tố có lợi (Nguyên tắc nhân đạo) (Khoản 3 Điều 7) Đây là trường hợp duy nhất mà Luật Hình sự được áp dụng ngược về quá khứ. Nếu một đạo luật mới được ban hành mà có lợi hơn cho người phạm tội, nó sẽ được áp dụng ngay cả đối với hành vi xảy ra trước đó. Các trường hợp "có lợi" bao gồm: Bãi bỏ một tội danh (hành vi đó không còn là tội phạm nữa). Quy định hình phạt nhẹ hơn (ví dụ: giảm từ án Tử hình xuống Chung thân). Quy định các tình tiết giảm nhẹ mới. Mở rộng điều kiện để được hưởng án treo, miễn trách nhiệm hình sự. Bảng tóm tắt cách áp dụng luật theo thời gian Tình huống luật mới so với luật cũ Áp dụng luật nào? Giải thích Nặng hơn (Tăng hình phạt) Luật cũ Bảo vệ quyền lợi, tránh sự bất ngờ cho người dân. Nhẹ hơn (Giảm hình phạt) Luật mới Thể hiện sự khoan hồng, nhân đạo của Nhà nước. Bãi bỏ tội danh Luật mới Người đang chấp hành án có thể được trả tự do ngay. Một lưu ý nhỏ về "Tội phạm kéo dài" Đối với các tội phạm có tính chất kéo dài (như bắt cóc con tin từ năm 2023 đến 2024 mới bị bắt), nếu trong quá trình đó có luật mới thay thế, thì sẽ áp dụng luật đang có hiệu lực tại thời điểm hành vi kết thúc (lúc bị bắt hoặc lúc thả con tin). __________________________ Bạn có muốn tôi lấy ví dụ thực tế về việc một người được giảm án hoặc trả tự do ngay lập tức khi Bộ luật Hình sự 2015 có hiệu lực (thay thế bản 1999) không? Luật Gia Vlog - Kiettan Nguyen-tổng hợp & phân tích ================ Câu hỏi ôn tập: Trình bày khái niệm, ý nghĩa của nguồn LUẬT HÌNH SỰ ?>>>xem đáp án Trình bày cấu tạo của Bộ Luật Hình Sự. Hiểu biết vấn đề này có ý nghĩa gì trong hoạt động áp dụng pháp luật?>>>xem đáp án Trình bày cấu tạo quy phạm pháp luật hình sự. Hiểu biết vấn đề này có ý? nghĩa gì trong thực tiễn áp dụng pháp luật?>>>xem đáp án Trình bày hiệu lực của LUẬT HÌNH SỰ theo không gian?>>>xem đáp án Trường hợp "miễn trừ ngoại giao" hay cách xử lý khi một người đã bị kết án ở nước ngoài không? Trình bày hiệu lực của LUẬT HÌNH SỰ theo thời gian?>>>xem đáp án Trình bày hiệu lực hồi tố trong LUẬT HÌNH SỰ?>>>xem đáp án Trình bày về khái niệm, phân loại và ý nghĩa của Giải thích Luật Hình sự?>>>xem đáp án VĂN BẢN LIÊN QUAN : 1/Hiệu lực về thời gian của Bộ luật Hình sự Việt Nam Hiệu lực về thời gian của Bộ luật Hình sự là việc xác định thời điểm bắt đầu phát sinh và thời điểm chấm dứt hiệu lực của Bộ luật Hình sự Việt Nam. Vấn đề hiệu lực về thời gian của Bộ luật Hình sự được quy định tại khoản 1 Điều 7 Bộ luật Hình sự năm 2015: “Điều luật được áp dụng đối với một hành vi phạm tội là điều luật đang có hiệu lực thi hành tại thời điểm mà hành vi phạm tội được thực hiện”. Điều 2 Nghị quyết số 41/2017/QH14 ngày 20/6/2017 của Quốc hội hướng dẫn về việc thi hành Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017: Kể từ ngày 01/01/2018, thì tất cả các điều khoản của Bộ luật Hình sự năm 2015 được áp dụng để khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án đối với người thực hiện hành vi phạm tội từ 0 giờ 00 phút ngày 01/01/2018. Phân tích các quy định nêu trên cho thấy, khi áp dụng hiệu lực về thời gian của Bộ luật Hình sự cần phải xác định được hai mốc thời điểm: Một là: thời điểm mà Bộ luật Hình sự đang có hiệu lực. Theo quy định tại Nghị quyết số 41/2017/QH14 của Quốc hội thì Bộ luật Hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 bắt đầu có hiệu lực từ ngày 01/01/2018. Hai là: thời điểm tội phạm được thực hiện. Bộ luật Hình sự năm 2015 chỉ được áp dụng đối với những tội phạm thực hiện từ ngày 01/01/2018 trở về sau. Hay nói cách khác là mọi hành vi phạm tội được thực hiện từ 0 giờ 00 phút ngày 01/01/2018 (đây cũng là thời điểm mà Bộ luật Hình sự bắt đầu có hiệu lực) trở về sau đều phải áp dụng Bộ luật Hình sự năm 2015. 2/Vấn đề hiệu lực hồi tố của Bộ luật Hình sự Việt Nam Khi phân tích khoản 1 Điều 7 Bộ luật Hình sự năm 2015 và hướng dẫn tại Nghị quyết số 41/2017/QH14 cho thấy, mọi hành vi phạm tội thực hiện từ 0 giờ 00 phút ngày 01/01/2018 trở về sau đều phải áp dụng Bộ luật Hình sự năm 2015 để xử lý. Một câu hỏi đặt ra ở đây, đối với những hành vi phạm tội thực hiện trước ngày 01/01/2018 mà sau thời điểm này mới bị đưa ra xử lý thì phải áp dụng Bộ luật Hình sự nào?. Nếu trong trường hợp này được phép áp dụng Bộ luật Hình sự sửa đổi, bổ sung năm 2017 để xử lý người thực hiện hành vi phạm tội đó thì theo Điều 152 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật năm 2015 gọi là trường hợp phát sinh hiệu lực trở về trước của văn bản quy phạm pháp luật, mà trong lĩnh vực chuyên ngành khoa học luật hình sự gọi là trường hợp được áp dụng hiệu lực hồi tố. Cụ thể hơn: Khoản 2 Điều 7 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định: “Điều luật quy định một tội phạm mới, một hình phạt nặng hơn, một tình tiết tăng nặng mới hoặc hạn chế phạm vi áp dụng án treo, miễn trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, xóa án tích và quy định khác không có lợi cho người phạm tội, thì không được áp dụng đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành”. Điểm c khoản 1 Điều 2 Nghị quyết số 41/2017/QH14 quy định về việc áp dụng Bộ luật Hình sự năm 2015: “các điều luật bổ sung hành vi phạm tội mới, các điều luật quy định một hình phạt mới, một hình phạt nặng hơn, một tình tiết tăng nặng mới; các điều luật quy định hạn chế phạm vi miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, xóa án tích và các quy định khác không có lợi cho người phạm tội thì không áp dụng đối với những hành vi phạm tội xảy ra trước 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018 mà sau thời điểm đó mới bị phát hiện, đang bị điều tra, truy tố, xét xử hoặc đối với người đang được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt, xóa án tích; trong trường hợp này, vẫn áp dụng quy định tương ứng của các văn bản quy phạm pháp luật về hình sự có hiệu lực trước 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018 để giải quyết”. Điều luật đã khẳng định một cách cụ thể, rõ ràng, điều luật bất lợi cho người phạm tội không có hiệu lực (không được áp dụng) đối với hành vi được thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành. Từ đó có thể khẳng định rằng, quy định tại khoản 2 Điều 7 Bộ luật Hình sự năm 2015 không được phép áp dụng hiệu lực hồi tố (trường hợp này phải áp dụng Bộ luật Hình sự trước đó - là Bộ luật Hình sự đang có hiệu lực thi hành tại thời điểm tội phạm xảy ra) khi thỏa mãn đầy đủ ba điều kiện sau: Một là, tội phạm xảy ra ở thời điểm Bộ luật Hình sự ban hành trước (Bộ luật Hình sự năm 1999) đang có hiệu lực pháp luật. Hai là, thời điểm xử lý hành vi phạm tội thì Bộ luật Hình sự mới (Bộ luật Hình sự năm 2015) ra đời và đang có hiệu lực pháp luật. Ba là, quy định của Bộ luật Hình sự mới theo hướng bất lợi hơn cho người phạm tội như quy định một tội phạm mới, một hình phạt nặng hơn, một tình tiết tăng nặng mới; các điều luật quy định hạn chế phạm vi miễn trách nhiệm hình sự. Tội phạm mới như tội sử dụng người dưới 16 tuổi vào mục đích khiêu dâm (Điều 147), tội mua bán, chiếm đoạt mô hoặc bộ phận cơ thể người (Điều 154). Các tội phạm này không được áp dụng đối với hành vi xảy ra trước ngày 01/01/2018. Khoản 3 Điều 7 Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định: “Điều luật xóa bỏ một tội phạm, một hình phạt, một tình tiết tăng nặng, quy định một hình phạt nhẹ hơn, một tình tiết giảm nhẹ mới hoặc mở rộng phạm vi áp dụng án treo, miễn trách nhiệm hình sự, loại trừ trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, tha tù trước thời hạn có điều kiện, xóa án tích và quy định khác có lợi cho người phạm tội, thì được áp dụng đối với hành vi phạm tội đã thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành”. Khác với khoản 2 nêu trên, khoản 3 Điều 7 của Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định có lợi cho người phạm tội được áp dụng (có hiệu lực) đối với hành vi được thực hiện trước khi điều luật đó có hiệu lực thi hành. Nói cách khác, khoản 3 Điều 7 Bộ luật Hình sự năm 2015 cho phép áp dụng hiệu lực hồi tố (bởi trường hợp này phải áp dụng Bộ luật Hình sự mới là Bộ luật Hình sự năm 2015 để xử lý những hành vi phạm tội đã xảy ra trước khi nó được ban hành) khi thỏa mãn đầy đủ ba điều kiện sau: Tội phạm xảy ra ở thời điểm Bộ luật Hình sự ban hành trước (Bộ luật Hình sự năm 1999) đang có hiệu lực pháp luật. Thời điểm xử lý hành vi phạm tội thì Bộ luật Hình sự mới (Bộ luật Hình sự năm 2015) ra đời và đang có hiệu lực pháp luật. Quy định của Bộ luật Hình sự mới theo hướng có lợi hơn cho người phạm tội như xóa bỏ một tội phạm, một hình phạt, một tình tiết tăng nặng, quy định một hình phạt nhẹ hơn, một tình tiết giảm nhẹ mới... Ví dụ, Bộ luật Hình sự năm 2015 xóa bỏ tội hoạt động phỉ, tội đăng ký kết hôn trái pháp luật, thì những hành vi phạm tội này đã thực hiện trước ngày 01/01/2018 mà sau ngày này mới bị phát hiện thì không bị xử lý hình sự, do áp dụng nguyên tắc hiệu lực hồi tố; hoặc khoản 2 Điều 40 Bộ luật Hình sự năm 2015 bổ sung một loại đối tượng không bị áp dụng hình phạt tử hình là người đủ 75 tuổi trở lên khi phạm tội hoặc khi xét xử, đây là quy định theo hướng có lợi cho người phạm tội thì được phép áp dụng hiệu lực hồi tố. Chú ý: trường hợp điều luật trong văn bản pháp luật mới và văn bản pháp luật cũ không thay đổi thì áp dụng điều luật của văn bản mới để xét xử hành vi phạm tội thực hiện trước khi văn bản mới có hiệu lực.