Điều 57. Quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt
1. Đối với hành vi chuẩn bị phạm tội và hành vi phạm tội chưa đạt, hình phạt được quyết định theo các điều của Bộ luật này về các tội phạm tương ứng tùy theo tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi, mức độ thực hiện ý định phạm tội và những tình tiết khác khiến cho tội phạm không thực hiện được đến cùng.
2. Đối với trường hợp chuẩn bị phạm tội, hình phạt được quyết định trong phạm vi khung hình phạt được quy định trong các điều luật cụ thể.
3. Đối với trường hợp phạm tội chưa đạt, nếu điều luật được áp dụng có quy định hình phạt cao nhất là tù chung thân hoặc tử hình thì áp dụng hình phạt tù không quá 20 năm; nếu là tù có thời hạn thì mức hình phạt không quá ba phần tư mức phạt tù mà điều luật quy định.
DẤU HIỆU PHÁP LÝ :
Để giải quyết
vấn đề quyết định hình phạt đối với các giai đoạn phạm tội chưa hoàn thành, Tòa
án sẽ căn cứ trực tiếp vào Điều 57 Bộ luật Hình sự (BLHS) năm 2015 (sửa đổi,
bổ sung năm 2017), kết hợp với các nguyên tắc chung tại Điều 50 và các điều
luật cụ thể tương ứng với tội danh đó.
Dưới đây là
hệ thống hóa toàn bộ nguyên tắc và cách tính mức trần hình phạt đối với Chuẩn
bị phạm tội và Phạm tội chưa đạt để bạn dễ dàng áp dụng vào bài
nghiên cứu hoặc ôn tập.
1. Nguyên
tắc chung khi quyết định hình phạt (Khoản 1 Điều 57)
Đối với cả
hai hành vi chuẩn bị phạm tội và phạm tội chưa đạt, Tòa án phải tuân thủ nguyên
tắc:
- Quyết định hình phạt theo các điều
luật về tội phạm tương ứng trong Phần các tội phạm.
- Xem xét kỹ tính chất, mức độ
nguy hiểm cho xã hội của hành vi.
- Đánh giá mức độ thực hiện ý định
phạm tội (người phạm tội đã đi đến bước nào, hành vi bị chặn đứng ở thời
điểm nào).
- Xem xét các nguyên nhân dẫn đến
việc tội phạm không thực hiện được đến cùng (do khách quan hay có yếu
tố chủ quan).
2. Quy định
chi tiết về mức trần hình phạt (Khoản 2 và Khoản 3 Điều 57)
BLHS quy định
giới hạn hình phạt (mức trần) rất rõ ràng cho từng giai đoạn, cụ thể như sau:
A. Đối với
trường hợp Chuẩn bị phạm tội (Khoản 2 Điều 57)
- Khung hình phạt là tù có thời hạn: Mức hình phạt tối đa không quá 1/2 (một phần hai) mức phạt tù mà điều luật quy định.
- Khung hình phạt có hình phạt cao
nhất là Tù chung thân hoặc Tử hình: Mức hình phạt tối đa không quá 20 năm tù.
- Lưu ý: Các hình phạt nhẹ hơn như Cảnh
cáo, Phạt tiền, Cải tạo không giam giữ vẫn có thể được áp dụng tùy theo cấu
thành của điều luật cụ thể.
B. Đối với
trường hợp Phạm tội chưa đạt (Khoản 3 Điều 57)
- Khung hình phạt là tù có thời hạn: Mức hình phạt tối đa không quá 3/4 (ba phần tư) mức phạt tù mà điều luật quy định.
- Khung hình phạt có hình phạt cao
nhất là Tù chung thân hoặc Tử hình:
- Nếu tòa án quyết định áp dụng
hình phạt tù có thời hạn thì mức hình phạt tối đa không quá 30 năm tù.
- Tuyệt đối KHÔNG áp dụng hình phạt tù chung
thân hoặc tử hình đối với trường hợp phạm tội chưa đạt (trừ trường hợp
người phạm tội là người nước ngoài và điều luật có quy định hình phạt trục
xuất).
3. Bảng
so sánh giới hạn hình phạt đối với người từ đủ 18 tuổi
Để dễ hình
dung về cách áp dụng mức trần hình phạt, dưới đây là bảng so sánh trực quan dựa
trên các loại chế tài trong điều luật cụ thể:
4. Lưu ý
đặc biệt đối với người dưới 18 tuổi phạm tội
Khi đối tượng
tác động là người dưới 18 tuổi, bạn không thể chỉ áp dụng đơn độc Điều 57, mà bắt
buộc phải kết hợp với nguyên tắc xử lý tại Chương XII (từ Điều 99 đến Điều
103).
Hệ thống
pháp luật hình sự Việt Nam có chính sách nhân đạo kép đối với người dưới 18 tuổi
chuẩn bị phạm tội hoặc phạm tội chưa đạt:
1.
Bước 1: Xác định
mức trần hình phạt tối đa áp dụng cho người dưới 18 tuổi phạm tội hoàn thành
theo quy định tại Điều 101 (Ví dụ: Người từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi thì mức
trần tối đa không quá $\frac{3}{4}$ mức phạt của người lớn; từ đủ 14 đến dưới
16 tuổi thì không quá $\frac{1}{2}$).
2.
Bước 2: Lấy mức
trần vừa tìm được ở Bước 1 nhân tiếp với tỷ lệ $\frac{1}{2}$ (nếu chuẩn bị phạm
tội) hoặc $\frac{3}{4}$ (nếu phạm tội chưa đạt) theo quy định tại Điều 57.
Tóm lại: Việc quyết định hình phạt trong các
giai đoạn phạm tội chưa hoàn thành là một kỹ thuật pháp lý đòi hỏi tính chính
xác cao. Việc BLHS 2015 khống chế mức trần hình phạt (không áp dụng chung thân,
tử hình cho tội chưa đạt và giới hạn số năm tù) thể hiện rõ nét tư duy lập pháp
nhân đạo, phân hóa tội phạm sâu sắc nhằm tạo con đường hoàn lương cho người phạm
tội.
Nếu bạn đang
xây dựng cấu trúc bài luận hoặc có một tình huống/vụ án cụ thể cần tính toán thử
mức hình phạt tối đa, hãy chia sẻ để chúng ta cùng phân tích chi tiết hơn nhé!
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét