Điều 167. Tội xâm phạm quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, quyền biểu tình của công dân
1. Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác cản trở công dân thực hiện quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, quyền biểu tình của công dân, đã bị xử lý kỷ luật hoặc xử phạt vi phạm hành chính về một trong các hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm:
a) Có tổ chức;
b) Lợi dụng chức vụ, quyền hạn;
c) Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội.
3. Người phạm tội còn có thể bị cấm đảm nhiệm chức vụ từ 01 năm đến 05 năm.
DẤU HIỆU PHÁP LÝ :
Tội xâm phạm
quyền tự do ngôn luận, tự do báo chí, tiếp cận thông tin, quyền biểu tình của
công dân được quy định tại Điều 167 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung
2017). Đây là tội danh bảo vệ các quyền tự do dân chủ mang tính chính trị -
xã hội quan trọng nhất của công dân.
Dưới đây là
phân tích 4 dấu hiệu pháp lý cấu thành tội phạm này:
1. Khách
thể của tội phạm
- Đối tượng xâm phạm: Các quyền tự do cơ bản của công
dân bao gồm:
- Tự do ngôn luận: Quyền phát biểu ý kiến, bày tỏ
quan điểm cá nhân về các vấn đề xã hội.
- Tự do báo chí: Quyền sáng tạo tác phẩm báo
chí, cung cấp thông tin cho báo chí và phản hồi thông tin.
- Tiếp cận thông tin: Quyền được biết các thông tin
do cơ quan nhà nước nắm giữ (trừ bí mật nhà nước).
- Quyền biểu tình: Quyền tập hợp đông người để
bày tỏ ý chí, nguyện vọng về một vấn đề nhất định.
- Ý nghĩa: Đảm bảo môi trường dân chủ và
quyền tham gia quản lý xã hội của công dân.
2. Mặt
khách quan của tội phạm
Hành vi
khách quan thể hiện qua việc dùng các thủ đoạn trái pháp luật để ngăn cản công
dân thực hiện các quyền nêu trên:
- Dùng vũ lực hoặc đe dọa dùng vũ
lực: Đánh đập,
khống chế hoặc đọa dẫm để buộc người khác không được phát biểu, không được
biểu tình hoặc không được cung cấp thông tin cho báo chí.
- Dùng thủ đoạn khác: Lợi dụng chức vụ để tịch thu
phương tiện tác nghiệp của nhà báo trái phép; trì hoãn, gây khó khăn vô
căn cứ khi công dân yêu cầu cung cấp thông tin theo quy định; hoặc đưa ra
các quy định hành chính trái luật để ngăn cản biểu tình hợp pháp.
Điều kiện
truy cứu trách nhiệm hình sự: Hành vi chỉ cấu thành tội phạm khi người vi phạm đã bị xử
lý kỷ luật hoặc xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.
3. Mặt chủ
quan của tội phạm
- Lỗi: Tội phạm được thực hiện với lỗi
cố ý trực tiếp. Người phạm tội biết hành vi của mình là ngăn cản
quyền tự do của người khác nhưng vẫn mong muốn thực hiện.
- Động cơ: Thường nhằm mục đích che giấu
sai phạm, ngăn chặn sự phản biện xã hội hoặc vì các định kiến, tư thù cá
nhân.
4. Chủ thể
của tội phạm
- Chủ thể thường: Người từ đủ 16 tuổi trở lên và
có năng lực trách nhiệm hình sự đầy đủ.
- Chủ thể đặc biệt: Những người có chức vụ, quyền hạn
(ví dụ: cán bộ quản lý thông tin, cán bộ thực thi trật tự công cộng) lợi dụng
vị trí để can thiệp trái pháp luật (thường là tình tiết tăng nặng tại Khoản
2).
Khung
hình phạt
- Khoản 1 (Khung cơ bản): Phạt cảnh cáo, phạt cải tạo
không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.
- Khoản 2 (Tình tiết tăng nặng): Phạt tù từ 02 năm đến 05 năm nếu
thuộc trường hợp:
- Có tổ chức.
- Lợi dụng chức vụ, quyền hạn.
- Gây ảnh hưởng xấu đến an ninh,
trật tự, an toàn xã hội.
- Hình phạt bổ sung: Cấm đảm nhiệm chức vụ từ 01 năm
đến 05 năm.
Lưu ý về
giới hạn của các quyền tự do
Cần phân biệt
rõ hành vi xâm phạm (Điều 167) với việc Nhà nước xử lý các hành vi lợi dụng
các quyền tự do để vi phạm pháp luật:
- Nếu một người lợi dụng quyền tự
do ngôn luận để vu khống, xúc phạm người khác hoặc tuyên truyền chống phá
Nhà nước, thì việc ngăn chặn họ là thực thi pháp luật.
- Tương tự, biểu tình phải tuân thủ
trình tự, thủ tục đăng ký. Nếu biểu tình gây rối trật tự công cộng, cơ
quan chức năng có quyền giải tán theo luật định.
Tóm tắt
các dấu hiệu cốt lõi:
1.
Hành vi: Ngăn
cản quyền bằng vũ lực, đe dọa hoặc thủ đoạn trái luật.
2.
Tiền đề: Đã bị
xử lý hành chính hoặc kỷ luật mà còn tái phạm.
3.
Mục tiêu bảo vệ: Ngôn luận, báo chí, tin tức và biểu tình hợp pháp.
_________________________________
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét